संसदीय सुनवाई र न्यायधीस नियुक्ती

Loading...
Spread the love

कृष्ण महरा :

Krishna Mahara

श्रीमान, चार चार वटा श्रीमतीहरु कसरी पाल्नुहुन्छ ?,
फैसला गर्दा घुस खाएको आरोप छ नि श्रीमान ? के साँचो हो त यो ?’
वालकृष्ण ढुंगेललाई कुन आधारमा उन्मुक्ति दिनुभएको श्रीमान ?’

यी कुनै सामान्य मानिसले सामान्य मानिसलाई गरेका प्रश्न होईनन । यी प्रश्न त मुलुकको न्याय प्रशासनको सर्वोच्च निकाय सर्वोच्च अदालतमा न्यायधीस बन्न ठिक्क परेका न्यायधीसहरुलाई जनताको तर्फबाट संसदिय सुनवाईको क्रममा सुनवाई समितीले गरेका प्रश्न हुन । सुनवाईको प्रसंग हेर्दा सिफारिस गरिएका केहि न्यायधीसबाहेक अन्य कुनैपनि न्यायधीस सर्वोच्च अदालतको न्यायधीस पदका लागी उपयुक्त होलान जस्तो कसैलाईपनि लागेको थिएन ।

संविधानसभा (व्यवस्थापिका कार्य सञ्चालन) नियमावली २०६५ ले व्यवस्थापिका संसद अन्तर्गत संसदीय सुनवाई विशेष समितीको व्यवस्था गरेको छ । संविधानबमोजिम संवैधानिक परिषदको सिफारिसमा नियुक्त हुने पद तथा सर्वोच्च अदालतका न्यायधीस र राजदुतको पदमा नियुक्तिको लागी सिफारिस भएका नामका सम्बन्धमा सुनवाई गर्नको लागी यस समितीको गठन गरिएको हो ।

विश्वको महाशक्ति राष्ट्र अमेरिकाबाट सुरु भएको संसदिय सुनवाई शक्ति सन्तुलनको उत्कृष्ट नमुना हो । सुनवाईको क्रममा समिती सदस्यहरुबाट सोधिएका ती प्रश्नहरु जनताबाट सोधिएका प्रश्न हुन । संसदीय शासन व्यवस्था भएका मुलुकमा सुनवाईको प्रावधान रहनु नियुक्त गरिने उच्च पदस्थहरुलाई जनताप्रति सजग र सचेत बनाउनु हो ।

सर्वोच्च अदालतको न्यायधीस बन्नु सामान्य जिम्मेवारी वहन गर्नु होईन । अन्यायमा परेका, न्याय पाउनबाट वन्चित भएका र हकअधिकार गुमाएका जनतालाई सत्यतथ्यका आधारमा न्याय दिलाउनु अदालतको आखिरी सक्षमत हो । सर्वोच्च अदालत न्याय निरुपण गर्ने अन्तिम र माथिल्लो निकाय हो । पीडितले जिल्लाबाट न्याय नपाए पुनरावेदन जाने अधिकार र पुनरावेदन पछि पनि गुमेको हकाधिकार फिर्ता नपाए सर्वोच्च जान पाउने बाटो उसलाई हुन्छ । तर सर्वोच्चबाट नै अन्तिम फैसला भएको मुद्धामा भने विशेष परिस्थितीमा न्यायिक पुनरावलोकन बाहेक पीडितलाई अन्त जाने बाटो हुदैन । त्यसैले पनि सर्वोच्चको फैसलाले न्याय प्रशासनमा अति ठुलो महत्व राख्दछ ।

अन्तराष्ट्रिय कानुन र न्यायिक क्षेत्रमा दखल भएको व्यक्ति सर्वोच्च अदालतमा पुग्ने हो भने त्यसले अदालतको व्याख्याबाटै कतिपय संविधान र कानुनमा नसमेटिएका कानुनी वाधा अड्चनहरुलाई निरुपण गर्न सक्दछ । सुनवाईका क्रममा मनोनित न्यायधीसहरुलाई समितीका सदस्य एवं सभासदहरुले ¥याख¥याख्ती पारेका थिए । न्यायधिसहरुले एउटाको चित्त बुझाउन खोज्दा अर्काले प्रश्नमाथि प्रश्न तेस्र्याईरहेका थिए ।

सभासदहरुले सुनवाईको क्रममा जे–जसरी प्रश्न सोझ्याएपनि अनुमोदनका बेला भने कसैलाई पनि सर्वोच्च जानबाट अवरोध सिर्जना गरिएन । केहि सभासदले विपक्षमा मतदान गरेपनि सिफारिस गरिएका सबैलाई अनुमोदन गरियो । यसले के कुरा प्रष्ट पार्दछ भने न्यायपरिषदले सिफारिस गरेका सम्पुर्ण न्यायधिसहरु सर्वोच्च अदालतका लागी अयोग्य थिएनन । यदि कथम कदाचित अयोग्य थिए भने किन अनुमोदन गरिए त भन्ने आम सर्वसाधारणमा जिज्ञासा उठ्नुपनि अस्वभाविक होईन ।

सिफारिस न्यायधीसहरुको सुनवाई माहोलले के सन्देह प्रवाह गर्दछ भने जसरी न्यायधीसहरुलाई संसदिय सुनवाईको बेला झक झक्याएका थिए त्यसरी नै सर्वोच्च अदालतका श्रीमानहरुले न्याय निरुपणमा आफुलाई ससक्त ढंगले प्रस्तुत गरि सुनवाईका बेला उठाईएका सवालहरुलाई गलत र मित्थ्या सावित गर्न सक्नुपर्दछ । सर्वोच्चका श्रीमानहरुले त्यसो गर्न सकेमा अहिलेको सुनवाई समितीको धरातल स्वयम कमजोर सावित हुनेछ ।

Loading...

यसमा तपाइको मत

लेख/अनुसन्धान बाट अन्य

नेपालमा विवाह सम्बन्धि कानून र मान्यता

Spread the loveविवाह मानिस परिवार प्रणालीमा प्रबेश गरे संगै विकाश भएको परिवार प्रणालीको एक महत्वपूर्ण र सुन्दर पक्ष विवाहित जोडीको विचको एक महत्वपूर्ण करार हो । यसको ऐतिहासिकता कानूनको भन्दा पुराना ेछ जसकारण हामी...

अवहेलना मुद्दामा न्यायलयलाई स्वच्छन्द अधिकार

Spread the loveभारतको वर्तमान प्रधान न्यायाधिशले चढेको मोटरसाईकलको फोटो, मुल्य र त्यस्को मालिकको सम्वन्धमा आम संचार माध्यममा आफ्नो टिप्पनी लेखेका थिए । सोही लेख लेखेको भनेर भारतको जानेमाने वकिल प्रशान्त भुषण विरुद्द भारतको सर्वोच...

वकिल देखि न्यायाधिश सम्मै बिचौलियाको चंगुल

Spread the loveप्रकरण १ नेपाल बार एशोशिएसनका पुर्व अध्यक्ष बरिष्ठ अधिवक्ता शम्भु थापाले एक अन्र्ताबार्तामा वकिल नै न्यायधिश कहाँ घुुस पुर्याउछन् भनि भन्नु भएकोछ ।  वकिल र न्यायधिशको नाम भन्नको लागि अन्तर्वाता लिने व्यक्तिले अनुरोध...

प्रकृति त आमा हुन, आश्रम किन पठायौ

Spread the loveप्रकृति र विनाश सन्दर्भः  विश्व वातावरण दिवस प्रकृति त वरदान हो, विनाश किन वनायौ । प्रकृति त जीवन हो, मृत्यु किन वोलायौ ।। प्रकृति त स्वर्ग हो, नर्क किन वनायौ ।। प्रकृति त...

मृत्युदण्डलाई मानव जीवनको अधिकार र पीडितको तर्फबाट हेर्दा अलग अलग चित्र देखिन्छ

Spread the loveडा. मदनकुमार भट्टराईको पुस्तक, हरिप्रसादले भारतीय कानून लगाएका थिएनन् भन्ने आदि र “जव ३० वर्षे व्यवस्थामा दमितहरु २०४६।१२।२७ पछि शक्तिमा पुगे मुख्यतः पात्र परिवर्तनलाई जोड दिंर्दै नयाँ संरचनाहरु खडा गर्न थालिए तर...

अदालतमा गरिने बहस थरिथरिका

Spread the loveमैले बुझेअनुसार बहस थरिथरिका हुन्छन् । पक्षले वकीललाई नियुक्त गर्दा गरिने वहस, बैतनिक वकील वा सरकारी वकीलले गर्ने वहस, कानूनी सहायता वा प्रो बोनोको स्वरुपमा वा एमिकस क्यूरीको रुपमा गरिने वहस, कुनै...

लगानी बिनाको व्यापार भएको छ. . . —रामकृष्ण काफ्ले

Spread the loveशहरका हुने खाने सम्भ्रान्तहरुः आफ्ना शरीरमा हात्ति पाली अरुका शरीरको जुम्रा देख्ने स्वनामधन्य सर्वज्ञहरुको स्थायी जागिर भएको छ आजको मानवअधिकार । नवधनाड्य हुन शहर पसेकाहरुको माछो नखाने प्रायश्चित्त सहित बकुल्लाव्रत बसेकाहरुको बेलाबखत जप्ने मन्त्र भएको छ आजको मानव अधिकार । लम्बेचौडे कागजी नाटक...

आधुनिक जिवनशैलीले फेरिएको दशै

Spread the loveविजयादशमी पारिवारीक र मान्यजनसँगको जमघट, सामिप्यता, आदर÷सत्कार र सुख दुःख साटासाट गर्दै सुख शान्ति र समृद्धिको कामना सहित मनाईने हिन्द धर्मावलम्वीहरुको राष्ट्रिय चाडको रुपमा रहेको महत्वपूर्ण पर्व हो । दशैं घटस्थापना अर्थात...

…. अदालतको ढोकामा चिच्याई रहेको

Spread the loveन्याय  आजकाल न्याय अदालतको ढोकामा चिच्याई रहेको देख्छु मैले भने , खै किन भित्र नपसेको ? अदालतको ढोका र झ्याल त खुल्यै छन् १ न्याय म सँग झोक्किदै भन्यो म झ्याल र ढोका बाट छिर्ने होईन दिमागबाट छिर्ने हुँ त्याहाँ बाक्लो...

शुशासनको अनुभूती राज्यका कुनै पनि निकायबाट प्राप्त गर्न सकिएन

Spread the love२०७२ साल आश्विन ३ गते संविधान नेपाली जनताले पहिलो पटक आफैले चुनेका प्रतिनिधीहरु मार्फत बनाएको प्रथम संविधान हो । अर्थात, यो जनताको संविधान हो । सर्वस्वीकार्यताको प्रश्न निर्वाचन आयोगका अनुसार पछिल्लो संविधानसभाको चुनावमा नेपालको...