गर्भको भ्रुण पनि कानुनले भनेकै दिनभित्र जन्मनु पर्ने

Loading...
Spread the love

सम्बन्ध विच्छेद भयो भने २ सय ७२ दिनभित्र जन्मेको सन्तान मात्र पहिलाको पतिको हुने व्यवस्था वैज्ञानिक छैन किनकि गर्भ रहेको ९ सय ३० पछि पनि सन्तान जन्माउने महिलाहरु संसारमा ज्यूदै छन् |महिलाहरुको गर्भधारण गर्ने वा गर्भवती हुनेजस्तो प्राकृतिक नियमलाई पनि बर्तमान पुरुषप्रधान समाजले कृत्रिम कानुनमा बाध्ने प्रयास गरिरहेको छ भन्दा धेरैलाई अचम्म लाग्न सक्ला । गर्भ धारण गर्ने वा बच्चा जन्माउने काम पनि निश्चित दिनभित्र हुनुपर्छ भनी कानुनले दुव्र्यवस्थित गरेको छ भन्ने समेत धेरैलाई थाहा नहुन सक्छ ।

झापा गरामनीकी नीता सुब्बाले आफ्ना श्रीमान् हङकङ हिँडेको झन्डै एक वर्ष अथावा ४३ हप्तामा एक छोरीलाई जन्म दिइन । तर, समाज र कानुनले ढिलो बच्च जन्माएकोमा नीतालार्य यस आवस्थामै पनि माया गरेन । उनको पतिव्रता धर्ममाथि ठूलो प्रश्न उठायो । उनलाई त्यति बेला प्रसूति पीडाभन्दा त्यो प्रश्न बढी दुख्यो ।
सप्तरी, पातो गाविस वडा नं. ३ निवासी इन्द्रनारायण यादवकी श्रमती झुमा यादवले श्रीमान्को मृत्यु भएको १० महिनापछि एक छोरालाई जन्म दिएपछि अरुसँगै यौनसम्पर्क राखेको आरोपमा माइतीघर गई वस्न बाध्य भएको समाचार पनि गतवर्ष प्रकाशमा आएको थियो ।

हाम्रो समाजमा गर्भधारणपछि बच्चा प्रप्त हुने भनी भनिएको निश्चित समयभन्दा ढिलो सन्तान हुँदा महिलाले भोग्नु परेका समस्याहरु हुन् यी । तर, महिलाहरु त्यो निश्चित मानिएको समयभन्दा चाँडो बच्चा जन्मँदा पनि अव्यहारिक कानुन र समाजको अन्धविश्वासबाट उत्तिकै पीडित भएका छन् ।

झापाकै गोलधाप गाविस ९ का हर्क लिम्बूकी श्रीमति रुपा लिम्बूले विवाह गरेका सत महिना १३ दिनमै एक सन्तानलाई जन्म दिएपछि सँगै मर्ने , सँगै बाँच्ने कसम खाएकी आफ्नी श्रीमानसँग तुरुन्तै सम्बन्ध विच्छेद गर्नु परेको थियो । यद्यपि उक्त घटना शिक्षित समुदायमा भए पनि हर्क लिम्वूकै पक्षमा रह्यो ।

ती तीनवटै घटनाका पीडित नीता सुब्बा, झुमा यदव र रुपा लिम्बू पतिब्रताको सफाइ दिन जस्तोसुकै परीक्षा दिन पनि तयार छन् । तर, उनीहरु आफैँलाई थाहा छैन त्यस्तो कसरी भयो ?

समाजको गलत मान्यता र कानुनको प्राकृतिक नियमविपरित व्यवस्थाहरुका कारण त्यस्तो पीडा भोगेका महिलाहरुको कथा हाम्रो समाजमा र अदालतका कारवाही अनि मुल्तवीमा रहेका फाइलहरुमा भेटिन्छन् जो अहिले आफूलो जन्म दिएका सन्तानकै मायाले मात्र पनि आफूलाई जसोतसो बचाइराखेका छन् ।

सामान्यतया गर्भधारण भएको ९ महिना पूरा अवधिमा बच्चा जन्मने विश्वास हाम्रो समाजमा रहेको कारण त्यो आवधिभन्दा अधि वा पछि वच्चा जमेको अवस्थामा गर्भवती महिलाहरुप्रति विभिन्न लान्छनाहरु लाग्ने गरेको छ । त्यस्तो लान्छना लगाउन शिक्षित व्यक्तिह पनि पछि पर्दैनन् ।

कुनै कुने समाजमा सात महिनामा जनमने सन्तान अत्यन्तै कम बाँच्ने र बाँचनेमा त्यस्तो बच्चा एकदमै भाग्मानी हुन भन्ने अन्धविश्वास पनि रहिआएको छ । नेपालको काननी व्यवस्थाले पनि ठ्याक्कै सो समामाजिक अन्धविश्वासलाई संरक्षण गर्ने काम गरेको छ । तत्कालीन समयमा समाज सुधारको क्रान्तिकारी कदम मानिएको नयाँ मुलुकी ऐन २०२० सालमा कुनै पनि पनि महिलाको श्रीमान सँगसँगै रहेर छुटिएको दुई सय बहत्तर दिन अथवा ३८ हप्ता ६ दिन भित्र जन्मिएको सन्तान मात्र पहिलाको वा वास्तविक श्रीमान्को हुन्छ भन्ने मानिएको छ । मुलुकी ऐन २०२० को लोग्ने स्वास्नीको महल १२ को ३ नम्बरमा भनिएको छ । ऐन बमोजिम लोग्ने स्वास्नीको सम्बन्ध विच्छेद भएको मितिले दुई सय बहत्तर दिनभित्र जन्मेको बच्चा अन्यथा प्रमाणित नभएमा सो सम्बन्ध विच्छेद भएकै लोग्नेको ठहर्छ ।

सम्बन्ध विच्छेद भएको मितिले २ सय ७२ दिन भन्ने व्यवस्थाले २ सय ७३ औं दिन वा त्यसपछि जन्मने बच्चा पूर्वलोग्नेको वा सम्बन्ध विच्छेद भएको लोग्नेको मानिदैन ।
मेची अञ्चलकै प्रथम अधिवक्ता मुनकिरण डाँगी (कोइराला) का अनुसार अन्यथा प्रमाण्ति नभएमा भन्ने शब्दांशले पनि लोग्ने हितलाई मात्र समेटेको छ ।

उहाँका अनुसार बच्चा २ सय ७२ दिनभित्रै जन्मिए पनि सो दिनअघि नै वा २ सय ७२ दिनअघि नै श्रीमान नपुंसक आदि भएमा वा सन्तान उत्पादन क्ष्मता गुमाएमा सो बच्चा निज श्रमान्का् नभई अन्य अमुक व्यक्तिको हुनेछ भन्ने ठहर्छ । सोही कानुनी व्यवस्थालाई अझ कडा गर्न प्रमाण ऐनमा त्यस्ता मुद्दाहरुमा २ सय ७२ दिनभित्र जन्मेको सन्तान मात्र श्रीमान्का् हुने स्वतः अनुमान गर्ने व्यवस्था गरेको छ ।

प्रमाण ऐन २०३१ को दफा ६ को खण्ड घ मा आदालतले अनुमान गर्ने कुराहरु शीर्षकमा उल्लिखित छ, ‘ पति पत्नीकै वैवाहिक सम्बन्धविच्छेद भएको वा पतिको मृत्यु भएको मितिले २ सय ७२ दिनभित्र जन्मेको सन्तान सो पतिको सन्तान हो भनी आदालतले अनुमान गर्नेछ ।’

तर चिकित्सकहरु भने सन्तानोत्पादन सम्बन्धी विद्यमान सामाजिक र कानुनी दुवै धारणा ठीक नभएको बताउँछन् भने मानववाधिकारवादीहरु उक्त कानुनी मान्यताहरु संशोधन हुनु पर्ने राय व्यक्त गर्छन् ।

बच्चा गर्भ धारण भएको २ सय ७२ दिन भित्र अथाव ३८ हप्ता ६ दिनभन्दा पछि जन्मदैन र त्यस्तो भएमा त्यो वास्तविक श्रीमानको सन्तान होइन भन्ने सोचाइ पूर्णतः गलत भएको वादी गर्नुहुन्छ स्त्री तथा प्रसूती रोग विशेषज्ञ डा अरुणा उप्रेती ।

उहाँका अनुसार गर्भधारण भएको २ सय १० दिन वा सात महिनादेखि लिएर ४० हप्ताभन्दा बढी वा २ सय ९० दिन भित्र बच्चा सकुशल जन्मन सक्छ । अर्का प्रसूती रोग विशेषज्ञ डा शंकर प्रसाद हुजदार चिकित्सापरक दृष्टिले २ सय ७२ दिन भित्र जन्मेको बच्चा मात्र बैध मानिुनले कानुनले महिला उपर अन्याय गरको धारणा राख्नु हुन्छ । आमाको शरीर सानो भएमा रक्त अल्पता भएमा लगायतका कारणले छिटो बच्चा जन्मने बाहेक सामान्य अवस्थामा पनि २ सय ७२ दिन पछि पनि जन्मन सक्छ ।

एक वर्ष वा सो भन्दा ढिलो पनि बच्चा जनिमएको भन्ने सम्बन्धमा डा हुजदार भन्नुहुन्छ , हिसाब राख्न नजान्ने वा बिर्सने महिलाहरुले गर्भधारणको समय थाहा नभएर वा गर्भधारण नै भएको वा नभएको नबुझेर पनि त्यस्तो हुन्छ । तर केही समय अघि इटालीकी मारिया गार्जिया भन्ने एक महिलाले ३१ महिना वा झण्डै ३ वर्ष पेटमा गर्भ आएको समय पछि एकै पटक ६ सन्तान जन्माएकी थिइन् । उनका ४ छोरा र २ छोरी जन्मिएका थिए ।

त्यो उदाहरणलाई हेर्ने हो भने त हाम्रो कानुनले भने अनुसार उनको सम्बन्ध पहिला नै विच्छेद भएको भए २ सय ७२ दिन भित्र सन्तान नजन्मिएकोले बच्चा उनका श्रीमानका् होइन भन्ने स्थिति हुने थियो होला ।

त्यसैले गर्भभित्रको बच्चालाई कानुनले भनेकै समयमा नजन्मिएमा ऊ खास बाबुको हुने छैन भनी मान्छेले प्रकृतिलाई चुनौती दिएर भन्न मिल्छ र ? यस्ता अव्यवहारिक गर्भधारण र यौनसँग सम्बन्धित व्यवस्थालाई तत्काल हटाइनु पर्ने माग महिलाअधिकारवादीहरुले उठाउने गरे पनि व्यवस्थित भने हुन सकेको छैन ।  संचारिका समूह: महिला लेखमालालेखमाला

 लोचना शर्मा 

Loading...

यसमा तपाइको मत

लेख/अनुसन्धान बाट अन्य

नेपालमा विवाह सम्बन्धि कानून र मान्यता

Spread the loveविवाह मानिस परिवार प्रणालीमा प्रबेश गरे संगै विकाश भएको परिवार प्रणालीको एक महत्वपूर्ण र सुन्दर पक्ष विवाहित जोडीको विचको एक महत्वपूर्ण करार हो । यसको ऐतिहासिकता कानूनको भन्दा पुराना ेछ जसकारण हामी...

अवहेलना मुद्दामा न्यायलयलाई स्वच्छन्द अधिकार

Spread the loveभारतको वर्तमान प्रधान न्यायाधिशले चढेको मोटरसाईकलको फोटो, मुल्य र त्यस्को मालिकको सम्वन्धमा आम संचार माध्यममा आफ्नो टिप्पनी लेखेका थिए । सोही लेख लेखेको भनेर भारतको जानेमाने वकिल प्रशान्त भुषण विरुद्द भारतको सर्वोच...

वकिल देखि न्यायाधिश सम्मै बिचौलियाको चंगुल

Spread the loveप्रकरण १ नेपाल बार एशोशिएसनका पुर्व अध्यक्ष बरिष्ठ अधिवक्ता शम्भु थापाले एक अन्र्ताबार्तामा वकिल नै न्यायधिश कहाँ घुुस पुर्याउछन् भनि भन्नु भएकोछ ।  वकिल र न्यायधिशको नाम भन्नको लागि अन्तर्वाता लिने व्यक्तिले अनुरोध...

प्रकृति त आमा हुन, आश्रम किन पठायौ

Spread the loveप्रकृति र विनाश सन्दर्भः  विश्व वातावरण दिवस प्रकृति त वरदान हो, विनाश किन वनायौ । प्रकृति त जीवन हो, मृत्यु किन वोलायौ ।। प्रकृति त स्वर्ग हो, नर्क किन वनायौ ।। प्रकृति त...

मृत्युदण्डलाई मानव जीवनको अधिकार र पीडितको तर्फबाट हेर्दा अलग अलग चित्र देखिन्छ

Spread the loveडा. मदनकुमार भट्टराईको पुस्तक, हरिप्रसादले भारतीय कानून लगाएका थिएनन् भन्ने आदि र “जव ३० वर्षे व्यवस्थामा दमितहरु २०४६।१२।२७ पछि शक्तिमा पुगे मुख्यतः पात्र परिवर्तनलाई जोड दिंर्दै नयाँ संरचनाहरु खडा गर्न थालिए तर...

अदालतमा गरिने बहस थरिथरिका

Spread the loveमैले बुझेअनुसार बहस थरिथरिका हुन्छन् । पक्षले वकीललाई नियुक्त गर्दा गरिने वहस, बैतनिक वकील वा सरकारी वकीलले गर्ने वहस, कानूनी सहायता वा प्रो बोनोको स्वरुपमा वा एमिकस क्यूरीको रुपमा गरिने वहस, कुनै...

लगानी बिनाको व्यापार भएको छ. . . —रामकृष्ण काफ्ले

Spread the loveशहरका हुने खाने सम्भ्रान्तहरुः आफ्ना शरीरमा हात्ति पाली अरुका शरीरको जुम्रा देख्ने स्वनामधन्य सर्वज्ञहरुको स्थायी जागिर भएको छ आजको मानवअधिकार । नवधनाड्य हुन शहर पसेकाहरुको माछो नखाने प्रायश्चित्त सहित बकुल्लाव्रत बसेकाहरुको बेलाबखत जप्ने मन्त्र भएको छ आजको मानव अधिकार । लम्बेचौडे कागजी नाटक...

आधुनिक जिवनशैलीले फेरिएको दशै

Spread the loveविजयादशमी पारिवारीक र मान्यजनसँगको जमघट, सामिप्यता, आदर÷सत्कार र सुख दुःख साटासाट गर्दै सुख शान्ति र समृद्धिको कामना सहित मनाईने हिन्द धर्मावलम्वीहरुको राष्ट्रिय चाडको रुपमा रहेको महत्वपूर्ण पर्व हो । दशैं घटस्थापना अर्थात...

…. अदालतको ढोकामा चिच्याई रहेको

Spread the loveन्याय  आजकाल न्याय अदालतको ढोकामा चिच्याई रहेको देख्छु मैले भने , खै किन भित्र नपसेको ? अदालतको ढोका र झ्याल त खुल्यै छन् १ न्याय म सँग झोक्किदै भन्यो म झ्याल र ढोका बाट छिर्ने होईन दिमागबाट छिर्ने हुँ त्याहाँ बाक्लो...

शुशासनको अनुभूती राज्यका कुनै पनि निकायबाट प्राप्त गर्न सकिएन

Spread the love२०७२ साल आश्विन ३ गते संविधान नेपाली जनताले पहिलो पटक आफैले चुनेका प्रतिनिधीहरु मार्फत बनाएको प्रथम संविधान हो । अर्थात, यो जनताको संविधान हो । सर्वस्वीकार्यताको प्रश्न निर्वाचन आयोगका अनुसार पछिल्लो संविधानसभाको चुनावमा नेपालको...