अझ पनि धेरै विवाह सुन्दर जिवान भन्दा मृत्युको कारण वन्ने गरेका छन

Loading...
Spread the love

अधिवक्ता सिताशरण मण्डल : विवाह भनेको दुई आत्माको मिलन हो तर यो वर्तमान समाजमा विवाह दुई आत्माको मिलन नभएर विछोडको र पिडादायी दिनको सुरुवात हो जस्तो भान गराइरहेको छ ।

हाम्रो देशनेपालमा खास गरेर विवाह मंसिर महिनादेखि सुरु हुन्छ र असार महिनासम्म चल्छ तर खास गरेर विवाह फाल्गुन महिनादेखि असार महिनासम्म बढी मात्रामा भएको पाइन्छ । मंसिर महिनामा खास गरेर तराईमा कमै विवाह हुने गरेको देखिन्छ त्यसको कारण सीताजीको विवाह मंसिर महिनामा भएको थियो र सीताजीले धेरै दुःख पाइन् ।

त्यसैले तराईमा छोरी बेटीकोमंसिर महिनामा हत्पत विवाह गरिदैन । तर सीताजीले दहेज र तिलकको लागि दुःख पाएकी थिइनन् । उनका दुःखका छुट्टै कारण थिए । तरतराईका छोरी बेटीलेमंसिर महिनाबाहेक अन्यमहिनामा विवाह गर्दा पनि दुःख पाइरहेका छन् । त्यसकोमुख्य कारण दहेज र तिलक हो ।

दाइजो कै कारण आगोमा जलाइएकी २० वर्षीया रिहाना ढपाली

दाइजो कै कारण आगोमा जलाइएकी २० वर्षीया रिहाना ढपाली

खास गरेर दहेज र तिलकको यो समस्या तराईमा बढी देखिए पनि हिमाल पहाडमा पनि यो सामाजिक कुप्रथाको रूपमा जरा गाड्न थालेको देखिन्छ । दहेज भनेको विवाह पछि केटा पक्षलाई नगद बाहेक दिने चिज वस्तु हो भने तिलक भनेको विवाह अगाडि अर्थात जन्ती जाने दिन भन्दा अगाडि दिने नगद हो ।

दहेज र तिलक यति लिनुपर्ने यति दिनुपर्ने त्यसको कुनै खास मापदण्ड लेखा–जोखा छैन तर पाँच लाख देखि पचास लाख सम्म आ—आफनो गच्छे अनुसार लिने दिने गरेको पाइन्छ । केटी पक्षले कसैले स्वेच्छाले तिलक दिन्छ भने कसैले बाध्यताले म यति तिलक दिन्छु भनेर स्वीकार गरेको हुन्छ तर लिखित रूपमा कागज गरेको हँदैन ।

केटी पक्षले उक्त कबुलेकोे रकम केटा पक्षलाई नदिएमा केटा पक्षले सो रकम असुल गर्ने कुनै कानूनी व्यवस्था पनि छैन । केटा पक्षले उक्त रकम असुल गर्ने बाटोको रूपमा दुलहीलाई बिस्तारै बिस्तारै यातना दिन थाल्छ । दुलही जो अर्काको परिवारलाई आफ्नो भनेर आफ्नै रगत सम्बन्धको परिवार र त्यसको न्यानो मायालाई थाँती राखेर अनि आफ्ना भन्ने ठानेको श्रीमान्ले समेत जब साथ दिदैन र यातना नै दिन्छ तिनको अस्त्र मात्र नयाँ घर परिवारलाई दुवै हात जोडेर दिन–रात बिन्ती गर्नेमा सीमित हुनपुग्छ ।

यसमा मेरो के दोष छ ? बुबालाई कुनै मजबुरी होला भन्दा झन् ससुराली पक्ष उग्र हुने गर्दछ । हतपत यो कुरा छोरी बेटीले आफनो आमा बुबालाई सुनाउँदैनन् । कानुनी उपचार खोज्नेतर्फ पनि जाँदैनन् । बुबा र ससुराली दुवैतर्फको इज्जत जान्छ भनेर जति पनि दुःख सहेर बसिरहन्छन् ।

मुस्लिम समुदायमा केटा र केटी पक्ष बीच विवाह पूर्व एउटा सहमति कागज गरेको हुन्छ एक अर्कालाई छोड्दा यति रकम दिनु लिनु पर्छ । हुन त कानुनी व्यवस्था होइन तर पनि व्यवहारमा छ । सामाजिक व्यवहार (सुधार) ऐन २०३३ ले दहेज र तिलक लिने दिने कुरामा रोक लगाएको देखिन्छ ।

घरेलु हिंसा (कसुर र सजाय) ऐन २०६६ ले पनि केही सजायको व्यवस्था गरेको छ । अर्को मु.ऐ. लोग्ने स्वास्नीको महल बमोजिम पति पत्नीले छुट्टै भिन्न भई बस्न चाहेमा अंश लिएर वा अंश नलिई सम्बन्ध विच्छेद गर्ने बाहेक कुनै ठोस ऐन कानुन छैन ।जसको परिणाम दिन दहाडै कसैले भैंसी दहेज नल्याएको रिसमा कसैले गाडी मोटरसाइकल नदिएको रिसमा महिला हिंसा हत्या गरिरहेका छन् । अझ पनि धेरै विवाह सुन्दर जिवान र सुखानुभुतिको पक्ष नभई मृत्युको वाटो वन्ने गरेका छन ।

राज्यले पनि गहन रूपमा सोच्ने बेला आएको छ । के गर्दा यो तिलक प्रथाको अन्त हुन्छ ? अन्यायको पिडामात्रहैन यसैकारण धेरैले ज्याननै गुमाउन परेको छ । विधायकहरू विकास निर्माणका नाममा बजेटको तानातानमा लागिरहेका छन् ब्यवस्थित समाजको लागि भन्दै विभिन्न कानूनको छलफलमा छन । तर साजको यस्तो विकराल समश्यादाई नियन्त्रण गर्ने विषयमा के पहल भएको छ ? उनीहरूले यो बुझ्नु जरुरी छ कि विकास भौतिक निर्माण मात्र नभएर व्यक्ति र समाजको सोचाइमा आउने आमुल परिवर्तन पनि हो यस अनुरुप सामाजिक परिवर्तन अन्याय र अत्याचारको अन्त्य गर्न आवाश्यक छ, यसतर्फ सबैको ध्यान जान आवाश्यक छ ।

Loading...

यसमा तपाइको मत

लेख/अनुसन्धान बाट अन्य

नेपालमा विवाह सम्बन्धि कानून र मान्यता

Spread the loveविवाह मानिस परिवार प्रणालीमा प्रबेश गरे संगै विकाश भएको परिवार प्रणालीको एक महत्वपूर्ण र सुन्दर पक्ष विवाहित जोडीको विचको एक महत्वपूर्ण करार हो । यसको ऐतिहासिकता कानूनको भन्दा पुराना ेछ जसकारण हामी...

अवहेलना मुद्दामा न्यायलयलाई स्वच्छन्द अधिकार

Spread the loveभारतको वर्तमान प्रधान न्यायाधिशले चढेको मोटरसाईकलको फोटो, मुल्य र त्यस्को मालिकको सम्वन्धमा आम संचार माध्यममा आफ्नो टिप्पनी लेखेका थिए । सोही लेख लेखेको भनेर भारतको जानेमाने वकिल प्रशान्त भुषण विरुद्द भारतको सर्वोच...

वकिल देखि न्यायाधिश सम्मै बिचौलियाको चंगुल

Spread the loveप्रकरण १ नेपाल बार एशोशिएसनका पुर्व अध्यक्ष बरिष्ठ अधिवक्ता शम्भु थापाले एक अन्र्ताबार्तामा वकिल नै न्यायधिश कहाँ घुुस पुर्याउछन् भनि भन्नु भएकोछ ।  वकिल र न्यायधिशको नाम भन्नको लागि अन्तर्वाता लिने व्यक्तिले अनुरोध...

प्रकृति त आमा हुन, आश्रम किन पठायौ

Spread the loveप्रकृति र विनाश सन्दर्भः  विश्व वातावरण दिवस प्रकृति त वरदान हो, विनाश किन वनायौ । प्रकृति त जीवन हो, मृत्यु किन वोलायौ ।। प्रकृति त स्वर्ग हो, नर्क किन वनायौ ।। प्रकृति त...

मृत्युदण्डलाई मानव जीवनको अधिकार र पीडितको तर्फबाट हेर्दा अलग अलग चित्र देखिन्छ

Spread the loveडा. मदनकुमार भट्टराईको पुस्तक, हरिप्रसादले भारतीय कानून लगाएका थिएनन् भन्ने आदि र “जव ३० वर्षे व्यवस्थामा दमितहरु २०४६।१२।२७ पछि शक्तिमा पुगे मुख्यतः पात्र परिवर्तनलाई जोड दिंर्दै नयाँ संरचनाहरु खडा गर्न थालिए तर...

अदालतमा गरिने बहस थरिथरिका

Spread the loveमैले बुझेअनुसार बहस थरिथरिका हुन्छन् । पक्षले वकीललाई नियुक्त गर्दा गरिने वहस, बैतनिक वकील वा सरकारी वकीलले गर्ने वहस, कानूनी सहायता वा प्रो बोनोको स्वरुपमा वा एमिकस क्यूरीको रुपमा गरिने वहस, कुनै...

लगानी बिनाको व्यापार भएको छ. . . —रामकृष्ण काफ्ले

Spread the loveशहरका हुने खाने सम्भ्रान्तहरुः आफ्ना शरीरमा हात्ति पाली अरुका शरीरको जुम्रा देख्ने स्वनामधन्य सर्वज्ञहरुको स्थायी जागिर भएको छ आजको मानवअधिकार । नवधनाड्य हुन शहर पसेकाहरुको माछो नखाने प्रायश्चित्त सहित बकुल्लाव्रत बसेकाहरुको बेलाबखत जप्ने मन्त्र भएको छ आजको मानव अधिकार । लम्बेचौडे कागजी नाटक...

आधुनिक जिवनशैलीले फेरिएको दशै

Spread the loveविजयादशमी पारिवारीक र मान्यजनसँगको जमघट, सामिप्यता, आदर÷सत्कार र सुख दुःख साटासाट गर्दै सुख शान्ति र समृद्धिको कामना सहित मनाईने हिन्द धर्मावलम्वीहरुको राष्ट्रिय चाडको रुपमा रहेको महत्वपूर्ण पर्व हो । दशैं घटस्थापना अर्थात...

…. अदालतको ढोकामा चिच्याई रहेको

Spread the loveन्याय  आजकाल न्याय अदालतको ढोकामा चिच्याई रहेको देख्छु मैले भने , खै किन भित्र नपसेको ? अदालतको ढोका र झ्याल त खुल्यै छन् १ न्याय म सँग झोक्किदै भन्यो म झ्याल र ढोका बाट छिर्ने होईन दिमागबाट छिर्ने हुँ त्याहाँ बाक्लो...

शुशासनको अनुभूती राज्यका कुनै पनि निकायबाट प्राप्त गर्न सकिएन

Spread the love२०७२ साल आश्विन ३ गते संविधान नेपाली जनताले पहिलो पटक आफैले चुनेका प्रतिनिधीहरु मार्फत बनाएको प्रथम संविधान हो । अर्थात, यो जनताको संविधान हो । सर्वस्वीकार्यताको प्रश्न निर्वाचन आयोगका अनुसार पछिल्लो संविधानसभाको चुनावमा नेपालको...